Ceza hukuku, toplum düzenini korumayı amaçlayan ve suç olarak tanımlanan fiiller ile bu fiillere uygulanacak yaptırımları düzenleyen kamu hukuku dalıdır. Suç işlendiği iddiasının ortaya çıkmasıyla başlayan ceza muhakemesi süreci; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolları olmak üzere birbirini tamamlayan aşamalardan oluşmaktadır. Bu süreç boyunca kişi hürriyeti ve güvenliği, adil yargılanma hakkı, savunma hakkı ve masumiyet karinesi gibi temel anayasal güvencelerin gözetilmesi büyük önem taşımaktadır.
Ceza yargılaması, Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma evresi ile mahkemeler tarafından yürütülen kovuşturma evresinden oluşmaktadır. Soruşturma aşamasında, suç şüphesinin aydınlatılması amacıyla deliller toplanmakta; şüpheli, mağdur ve tanık beyanları alınmakta; gerektiğinde bilirkişi incelemesi, keşif ve teknik incelemeler yapılabilmektedir. Toplanan delillerin kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturması hâlinde iddianame düzenlenmekte, iddianamenin mahkeme tarafından kabul edilmesiyle kovuşturma aşamasına geçilmektedir.
Soruşturma sürecinde, kanunda öngörülen şartların varlığı hâlinde yakalama, gözaltı, arama, elkoyma, iletişimin denetlenmesi, beden muayenesi, örnek alma ve adli kontrol gibi koruma tedbirlerine başvurulabilmektedir. Bu tedbirler, temel hak ve özgürlüklere müdahale niteliğinde olduğundan ancak kanuni şartların bulunması ve ölçülülük ilkesi gözetilerek uygulanabilmektedir. Tutuklama ise ceza muhakemesindeki en ağır koruma tedbirlerinden biri olup, yalnızca kanunda belirtilen koşulların gerçekleşmesi hâlinde başvurulabilecek istisnai bir tedbirdir.
Kovuşturma aşamasında mahkeme, iddia ve savunmaları birlikte değerlendirerek maddi gerçeğin hukuka uygun yöntemlerle ortaya çıkarılmasını amaçlamaktadır. Deliller duruşmada tartışılmakta, tanıklar dinlenmekte, bilirkişi raporları incelenmekte ve tüm dosya kapsamı değerlendirilerek hüküm kurulmaktadır. İlk derece mahkemelerince verilen kararlar, kanunda öngörülen şartların bulunması hâlinde istinaf ve temyiz kanun yollarına konu olabilmektedir.
Ceza hukukunda her suç tipi, kendine özgü maddi ve manevi unsurlar ile değerlendirilmektedir. Uygulamada sıklıkla karşılaşılan uyuşmazlıklar arasında hakaret, tehdit, kasten yaralama, taksirle yaralama, hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, mala zarar verme, resmî ve özel belgede sahtecilik, bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, trafik güvenliğini tehlikeye sokma, vergi kaçakçılığı, zimmet, irtikâp, rüşvet ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar yer almaktadır. Her suç tipi, Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen unsurlar ve yerleşik yargı uygulamaları çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilmektedir.